Meer dan 8600 mensen bezochten op Open Monumentendag één van de 47 monumenten die hun deuren openden voor het grote publiek in het Pajottenland en de Zennevallei. Met het thema 'In goede handen' stonden alle eigenaars, architecten, restaurateurs en vrijwilligers in de schijnwerpers. Dankzij hun inspanningen en goede zorgen blijft ons erfgoed bewaard voor de toekomst.
Een totaal van 47 activiteiten in 11 gemeenten: dat was Open Monumentendag in het Pajottenland en de Zennevallei. Van tentoonstellingen en wandel- en fietsroutes tot rondleidingen en workshops. Ondanks het wisselvallige weer kan er opnieuw gesproken worden van een succeseditie.
Oude en nieuwe publiekstrekkers
"Er is een aantal klassiekers dat elk jaar de deuren opent en steeds weer veel bezoekers lokt", zegt Mathilde Debourse van IOED ZENDER, de erfgoedorganisatie die Open Monumentendag mee ondersteunt in het Pajottenland en de Zennevallei. Zij verwijst daarbij naar de kastelen van Gaasbeek en Beersel en naar de activiteiten georganiseerd door de stad Halle.
Nieuw dit jaar was de demonstratie van Monumentenwacht van de provincie Vlaams-Brabant. Uitgerust met klimtouwen en een drone inspecteerden zij het dak en de toren van de Sint-Pieterskerk in Itterbeek. Kinderen konden zelf aan de slag in de speleobox die Monumentenwacht meebracht: de kleinsten konden zo zelf klimmen en klauteren én zich een klein beetje monumentenwachter voelen.
Wat verderop kon je in brouwerij Timmermans meer te weten komen over de historiek van de brouwerij en het brouwproces. "In de jaren 1990 waren er plannen om van de brouwerij appartementen te maken. Dat is gelukkig niet doorgegaan en vandaag is de brouwerij in ere hersteld. Er wordt nog altijd gebrouwen én de voorbije jaren is er heel hard gewerkt aan de restauratie van de site", aldus Debourse. "Het is indrukwekkend hoe men er met respect voor het erfgoed een moderne belevingssite heeft uitgebouwd."
Klein, maar waardevol erfgoed
In Pepingen trok de rondleiding van Emilia De Rijcke veel belangstellenden. De Rijcke werkte meer dan twee jaar aan de restauratie van het grafmonument dat ridder Pieter D'Herbais samen met zijn echtgenote Hendrika van Immerseel in 1510 liet bouwen in de Sint-Martinuskerk. “Beeldhouwwerk van een kwaliteit die we hier in onze streken niet vaak zien”, stelt De Rijcke. Dankzij de restauratie kan het publiek het monument nu weer in zijn volle pracht bewonderen.
In Bever stonden de kapellen centraal. In de kleinste gemeente van het Pajottenland wonen zo'n 2.300 mensen, maar er staan meer dan 100 kapellen en kruisen. Die werden begin dit jaar allemaal geïnventariseerd door IOED ZENDER. Dat werk werd toegelicht op een tentoonstelling in Plosj 10 én tijdens een huifkartocht die de bezoekers langs verschillende kapellen bracht. “Zij die niet langs geweest zijn, hebben zeker iets gemist”, aldus inwoonster Anna.
Onmiddellijk volzet
De grote publiekstrekkers vond je dit jaar in Pajottegem, Dilbeek en Sint-Pieters-Leeuw.
Voor een kanotocht op de Mark in Pajottegem moest je er snel bij zijn: op een paar uur tijd waren alle beschikbare plaatsen ingenomen. In totaal namen 240 bezoekers een kano voor een traject van 2,6 km tussen de Wielantmolen in Tollembeek en de Heetveldemolen in Galmaarden. Onderweg leerden ze meer over de geschiedenis van beide molens en kregen ze inzicht in hoe de Mark bepalend is voor het landschap.
Ook de rondleidingen in een modernistische woning in de Dilbeekse Brusselmansstraat waren onmiddellijk volzet. Deze erfgoedparel, ontworpen door architect Maurice Aerts, is in privé-eigendom en werd de voorbije jaren zorgvuldig gerestaureerd. "Het doet ons veel plezier dat steeds meer privé-eigenaars hun eigendom openstellen voor het grote publiek tijdens Open Monumentendag", zegt Lara Devos van IOED ZENDER.
In Sint-Pieters-Leeuw zagen we een voorproevertje van de vernieuwde kerk van Oudenaken, die momenteel nog volop in de stellingen staat. "Dat sluit perfect aan bij het jaarthema 'In goede handen'", aldus Devos. "De gemeente is stap voor stap bezig met een grondige opknapbeurt van de kerksite en vanaf 2027 zal de kerk haar nieuwe functie als gemeenschapsgebouw vervullen. Zo blijft dit historische gebouw gekoesterd en bewaard.”
Volgend jaar staat Open Monumentendag in het teken van het verborgen erfgoed. Zet alvast zondag 12 september 2026 in je agenda.
Marc Sluys
