Wanne Madalijns
Een verzetskrant uit de Tweede Wereldoorlog krijgt meer dan tachtig jaar later een tweede leven, dit keer in een fles. De Vrijschutter, een nieuwe oude geuze van de familie Devillé, verwijst naar het gelijknamige clandestiene blad dat tijdens de oorlog in Halle werd gedrukt en verspreid. Tegelijk brengt de geuze verschillende takken van de familie samen die vandaag actief zijn in de wereld van lambiek en geuze.
Het idee voor de gezamenlijke geuze leefde al langer bij de familie. Brouwerij Devillé en Lambiek Fabriek hadden al vaker gesproken over een samenwerking. Jo Panneels van Lambiek Fabriek is immers familie van de Devillés.
“Eigenlijk lag het idee van een gemeenschappelijke geuze al lang op tafel”, vertelt Kloris Devillé, één van de initiatiefnemers. “We wilden ooit eens samen een blend maken. Dan zijn we op zoek gegaan naar een link en kwamen we natuurlijk bij onze familiegeschiedenis terecht.”
Die geschiedenis voert terug naar De Vrijschutter, het clandestiene verzetsblad dat in Halle werd uitgegeven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Jean Devillé en Auguste De Maeght stonden mee aan de wieg van het blad. De krant verscheen vanaf januari 1941 en werd tijdens de oorlog op grote schaal verspreid. Historische bronnen schatten het totale aantal verspreide exemplaren op 17.000 tot 28.000.
Ook binnen de familie Devillé zijn de herinneringen aan die periode nog aanwezig.
“Er zijn inderdaad nog papieren herinneringen in de familie. Ik heb er zelf geen, maar bij verschillende tantes, ooms en neven zijn er hier en daar nog documenten bewaard.”
De drukkerij die met de familie verbonden was, speelde daarbij een belangrijke rol. Volgens de familie zijn er nog drukmachines aanwezig. Het was een plek waar de krant werd gedrukt en van waaruit de verspreiding werd georganiseerd. Onderzoek naar de geschiedenis van het blad bevestigt dat Guillaume Devillé het drukwerk voor zijn rekening nam.
Een familie van meer dan 400
Dat de naam De Vrijschutter vandaag opnieuw binnen de familie wordt gebruikt, is niet toevallig. De Devillé-familie is bijzonder groot. Een van de voorouders, die binnen de familie als “Peter burgemeester” wordt herinnerd, had 16 kinderen.
“Volgend jaar staat er trouwens opnieuw een familiereünie gepland in Paddenbroek. Als iedereen min of meer kan komen, verwachten we meer dan 400 mensen.”
En uiteraard hopen de initiatiefnemers dat daar ook de nodige flessen De Vrijschutter worden geopend.
Twee lambiekwerelden in één fles
Voor de geuze werden lambieken van Brouwerij Devillé en LambiekFabriek samengebracht. De blend bestaat voor ongeveer de helft uit lambiek van beide producenten. Daarbij werd bewust gewerkt met verschillende leeftijden, waaronder ook 4 jaar oude lambiek.
“Lambiek Fabriek staat bekend om zijn bloemige en fruitige lambieken. Wij hebben iets meer houtkarakter, zegt Kloris van Den Herberg. Het is dus een 50/50-blend, met veel aandacht voor oudere bieren. In de tweede batch zit zelfs een stukje vier jaar oud houtbier.”
Dat levert volgens de makers een geuze op die zowel fruitig en bloemig is als voldoende karakter heeft. De eerste batch werd gebotteld om tijdens Tour de Geuze 2026 te laten proeven en kreeg daar enthousiaste reacties. Die eerste voorraad is ondertussen uitverkocht. Een tweede batch werd rond het Belgian Beer Weekend gebotteld en komt opnieuw beschikbaar.
De Vrijschutter heeft een alcoholpercentage van 6,8 procent. De geuze wordt omschreven als toegankelijk en fris, terwijl de combinatie van de twee lambiekstijlen voor extra karakter zorgt.
Een verhaal dat mag rijpen
De makers zien De Vrijschutter dan ook niet als een eenmalig bierproject. De geuze kan, zoals een goede oude geuze betaamt, jarenlang bewaard worden.
“Fruitig, bloemig en met karakter. En heel lang te bewaren. Zoals elke goeie oude geuze betaamt, inderdaad lang te bewaren.”
Zo komt met De Vrijschutter een opmerkelijke familiegeschiedenis opnieuw boven water. Waar de naam tijdens de oorlog stond voor een clandestiene krant die vanuit Halle werd gedrukt en verspreid, staat hij vandaag voor een fles die familieleden rond dezelfde tafel moet brengen.
Van papier naar glas dus: een verzetsverhaal dat niet langer clandestien wordt verspreid, maar gewoon mag worden gedeeld.
Marc Sluys
