Het Heemkundig Genootschap ‘van Witthem’ Beersel stelt graag het nummer 111 van zijn trimestrieel tijdschrift En het dorp zal duren... voor. Deze rijk geïllustreerde uitgave, getiteld ‘Dworpse glasplaten’ (goed 86 pagina’s dik!) neemt de lezer mee naar het Dworp van meer dan honderd jaar geleden. Centraal staat een uitzonderlijke verzameling van meer dan 800 foto-glasplaten die het genootschap enkele jaren geleden in bewaring kreeg uit de nalatenschap van de familie Winderickx.
Sommige historische bronnen vertellen ons iets over het verleden. Andere laten ons het verleden werkelijk zien. De Dworpse glasplaten behoren zonder twijfel tot die laatste categorie. Ze tonen niet alleen gebouwen, straten en landschappen, maar vooral de mensen die onze dorpsgemeenschap vormgaven. Hun gezichten, hun kleding, hun houding en zelfs hun woonomgeving brengen een verdwenen wereld opnieuw verrassend dichtbij.
De collectie vormt een uniek venster op Dworp tussen ongeveer 1890 en de periode vlak na de Eerste Wereldoorlog. Weinig Vlaamse dorpen beschikken over een vergelijkbaar beeldarchief dat zo vroeg in de tijd teruggaat en tegelijk zo omvangrijk is. Straatbeelden, woningen, herbergen, landelijke gehuchten en tientallen inwoners worden vastgelegd in een tijd waarin fotografie nog lang geen vanzelfsprekendheid was. Daardoor zijn deze glasplaten niet alleen van lokaal belang, maar ook van grote waarde voor de regionale geschiedenis.
In dit nummer staan vooral de portretfoto’s uit de Eerste Wereldoorlog centraal. De Duitse bezetter verplichtte vanaf 1915 immers alle inwoners ouder dan vijftien jaar een Personal-Ausweis of eenzelvigheidskaart bij zich te dragen. Voor deze identiteitsbewijzen waren pasfoto’s nodig. Wat toen een administratieve verplichting was, blijkt vandaag een onschatbare historische schat. Dankzij die foto's kijken we recht in de ogen van Dworpenaren die de moeilijke oorlogsjaren meemaakten. Het gaat om landbouwers, arbeiders, handelaars, onderwijzers en herbergiers: gewone mensen wier verhaal anders grotendeels verloren zou zijn gegaan.
De publicatie is het resultaat van maandenlang onderzoek door commissieleden Ingrid Brassine en Inge Van Wegens. Met veel geduld en speurwerk koppelden zij glasplaten aan bevolkingsregisters, bidprentjes, archiefstukken, krantenartikelen en familiedocumenten. Daardoor konden tientallen personen met naam en achtergrond geïdentificeerd worden. De auteurs kozen ervoor de foto's volgens de historische wijken van Dworp te ordenen. Zo ontstaat voor de lezer als het ware een wandeling door het dorp van een eeuw geleden, langs de Kring, Wauweringen, Krabbos, Vroenenbos, Solheide, Bruineput, Meigemheide en andere gehuchten.
Het nummer bevat daarnaast een boeiend hoofdstuk over de invoering van de Personal-Ausweis in 1915. De bezettingsmaatregel had een grote impact op het dagelijkse leven van de bevolking en vormde de aanleiding voor het maken van vele portretfoto’s die vandaag nog bewaard zijn gebleven.
Ook de vermoedelijke makers van een groot deel van de collectie krijgen aandacht. De gelegenheidsfotografen Herman Lemaire en Albin Valvekens waren twee bevriende Dworpenaren met een passie voor fotografie. Herman Lemaire zou later bekend worden als architect van onder meer de kerk van Lot en verschillende markante gebouwen in de streek. Hoe beide mannen precies betrokken raakten bij het fotograferen van de inwoners van Dworp tijdens de oorlogsjaren blijft gedeeltelijk een raadsel, maar hun vakmanschap spreekt vandaag nog steeds uit de indrukwekkende kwaliteit van de beelden.
Het resultaat is veel meer dan een verzameling oude foto's. Het is een eerbetoon aan de generaties Dworpenaren die ons zijn voorgegaan en een unieke bijdrage aan het bewaren van het lokale erfgoed. De uitgave roept herinneringen op, maar wekt ook verwondering over de rijkdom van een verleden dat vaak dichterbij blijkt dan we denken. Bovendien blijven nog heel wat personen op de glasplaten ongeïdentificeerd. Het heemkundig genootschap hoopt daarom dat lezers en families aanvullende informatie kunnen aanreiken, zodat nog meer gezichten een naam en een verhaal krijgen.
De publicatie bespreekt onder meer foto's van leden van de families: Algoet, Boelpaep, De Neyer, Asselbergh, Beelen, Vandenbergen, Debusscher, Ritsmans, De Mol, Ecker, Genaert, Kuyl, Lombaerts, Denayer, Van Roy, Raes, Dekoninck, Backx, Siméons, Tastenoe, Vanden Heuvel, Van Hemelrijck, Walschot, Vander Piete, Winderickx, Swaelus, Brasseur, De Kegel, Demol, Knubben, Christiaens, Devillé, Testaert, Lamiral, Tordeur, Hanssens, Swerts, Vandenhouden, Hubloue, Vandergucht, Callebaut, Berghmans, Boon, Steenhouwer, Mosselmans, Vanderlinden, Debremaeker, Springael, Deboeck, De Greef, Coudron, Houwaert, Deproost, …
Heeft u nog info die ons kan helpen bij de identificatie van meer glasplaten, contacteer ons! heemkunde.beersel@gmail.com
En het dorp zal duren... nr. 111 – ‘Dworpse glasplaten’ is verkrijgbaar via het Heemkundig Genootschap ‘van Witthem’ Beersel. Prijs: 10€
Interesse in het nummer?
- U kan dit nummer voor 10€ aanschaffen op de tentoonstelling van het genootschap tijdens de Jaarmarkt van Dworp op dinsdag 20 oktober, van 10u tot 17u in het poortgebouw van de pastorie van Dworp.
- Ontvangt u dit nummer liever via de Post? Dan betaalt u 14€ (prijs boekje + verzendkosten) op het rekeningnummer BE96 7380 4811 0305 met de vermelding: “bestelling nr. 111 en het leveringsadres. Zodra de betaling ontvangen is, verzenden wij je bestelling zo snel mogelijk.
Meer info vind u op https://www.heemkunde-beersel.be/
Marc Sluys
