Participatiepas in DILBEEK wordt herwerkt in 2026

In uitvoering van het nieuwe meerjarenplan en het lokaal sociaal beleid hervormt gemeente Dilbeek de participatiepas grondig. Met deze herwerking kiest het lokaal bestuur bewust voor een gerichtere inzet van middelen, met prioriteit voor jonge kinderen uit maatschappelijk kwetsbare gezinnen. De nieuwe regeling treedt in werking in de loop van 2026.

Waarom deze hervorming en wat betekent dit voor de huidige pas?

Tot vandaag konden Dilbekenaren met een bescheiden inkomen via de gemeentelijke diensten een participatiepas aanvragen. Deze kaart gaf, op vertoon, recht op kortingen bij verschillende vrijetijds- en socio-culturele activiteiten. Met de hervorming wil het lokaal bestuur de ondersteuning sterker focussen op doelgroepen waar de maatschappelijke en ontwikkelingsimpact het grootst is. Gezinnen die buiten de nieuwe doelgroep vallen maar toch financiële drempels ervaren, kunnen nog steeds terecht bij het OCMW voor ondersteuning op maat.

De huidige participatiepas blijft geldig binnen het bestaande aanbod tot en met 30 juni 2026. Voor activiteiten die plaatsvinden na deze datum kan de pas niet langer worden gebruikt. Dat betekent dat inschrijvingen, lidgelden of aankopen voor activiteiten na 30 juni 2026 niet langer met de huidige pas kunnen worden betaald.

Vernieuwde participatiepas: gerichte steun voor jonge kinderen

Met de hervorming worden zowel het toepassingsgebied als de doelgroep aangepast. De vernieuwde participatiepas richt zich op een duidelijk afgebakende groep: jonge kinderen tot en met 12 jaar met domicilie in Dilbeek, uit gezinnen die recht hebben op een sociale toeslag binnen het Groeipakket (categorie laagste inkomensgrens).

De nieuwe participatiepas kan aangevraagd worden vanaf 1 april 2026 en is deze geldig voor:

• Voor- en naschoolse opvang in de Dilbeekse basisscholen;

• Activiteiten van verenigingen die met de participatiepas werken.

Verenigingen behouden de vrijheid om de participatiepas al dan niet te aanvaarden en een kortingspercentage te hanteren. De gemeente stimuleert deze keuze door verenigingen die deelnemen te belonen met extra punten binnen het subsidiereglement.

“De participatiepas verdwijnt niet, integendeel: ze krijgt een nieuwe invulling die zich richt op de meest kwetsbare gezinnen in onze gemeente. We leggen daarbij de nadruk op gezinnen met een sociale toeslag en zetten sterker in op activering. Tegelijk voorzien we extra middelen voor het OCMW, zodat financiële ondersteuning voor de weggevallen socio-culturele activiteiten nog steeds kan worden ingezet. Deze toekenning zal steeds gekoppeld worden aan een onderzoek naar de reële financiële situatie van het gezin en de inspanningen inzake integratie en tewerkstelling die worden geleverd.” zegt schepen van Welzijn David De Freyne.

Alle huidige gebruikers werden reeds geïnformeerd. Voor verdere vragen over deze wijzigingen of over de participatiepas in het algemeen kunnen inwoners contact opnemen met hun maatschappelijk werker of met het Welzijnspunt via welzijnspunt@dilbeek.be of 02 451 69 43.

Dilbeek maakt van participatie een gunst

Denk Dilbeek stemde tegen de hervorming van de participatiepas. Wat jarenlang een breed sociaal instrument was voor sport, cultuur en verenigingsleven, wordt door de meerderheid fundamenteel ingeperkt. De pas wordt voortaan beperkt tot kinderen van 0 tot 12 jaar in de laagste inkomenscategorie van het Groeipakket.

De korting daalt van 80% naar 50% en geldt enkel nog voor voor- en naschoolse opvang. Sport, cultuur, kampen, speelpleinwerking en verenigingen verdwijnen volledig uit het systeem.

"Het woord participatiepas dekt de lading niet meer", zegt Marianne Nijs, gemeenteraadslid voor Denk Dilbeek. “Wat bedoeld was als breed participatie-instrument, wordt herleid tot een korting voor voor- en naschoolse opvang.”

Honderden gezinnen verliezen toegang

In 2024 maakten 1.686 inwoners uit 685 gezinnen gebruik van de participatiepas.

Daaronder 780 kinderen en jongeren tot 18 jaar, waarvan 320 tussen 13 en 18 jaar.

Die 320 jongeren verliezen automatisch hun recht. Ook volwassenen maakten intensief gebruik van het systeem. In het buurtrestaurant alleen al werden 14.562 maaltijden aan sociaal tarief genuttigd. 13% van de inwoners in Dilbeek heeft recht op verhoogde tegemoetkoming. Dat is geen randgroep. Dat is structurele armoede.

Dit dossier gaat dus niet over één doelgroep.

Het raakt jongeren, volwassenen én ouderen die vandaag gebruikmaken van een systeem dat participatie mogelijk maakt.

Een besparing op kap van participatie

In 2024 bedroegen de gederfde inkomsten – kortingen die deelname mogelijk maakten – €107.308.

Het brede vrijetijdsluik (sport, cultuur en verenigingen) vertegenwoordigde ongeveer €56.000 per jaar. Dit verdwijnt als structureel recht.

Vandaag wordt ongeveer €55.000 ingezet voor brede participatie. In het nieuwe systeem voorziet de gemeente nog €15.000 via het OCMW.

De effectieve besparing bedraagt dus ongeveer €40.000 per jaar.

“Voor 40.000 euro besparing maakt deze meerderheid vrije tijd opnieuw een luxe,” stelt Jasper De Jonge, gemeenteraadslid voor Denk Dilbeek.

Van recht naar aanvraag

Wie geen recht meer heeft, moet voortaan aankloppen bij het OCMW.

Wat vroeger een automatisch recht was op basis van inkomen, wordt nu een individuele hulpvraag. Als je het budget verlaagt van 55.000 naar 15.000 euro, ga je er zelf van uit dat minder mensen steun zullen krijgen. De hogere drempel lijkt ingecalculeerd.

Voor een gezin met een bruto-inkomen onder €28.100 is er geen financiële buffer om vrijetijdsuitgaven eerst zelf voor te schieten. Voor veel van de bijna 700 betrokken gezinnen betekent dit simpelweg: minder sport, minder cultuur, minder deelname.

Verenigingen onder druk

Verenigingen verliezen de compensatie voor sociale kortingen. In plaats daarvan krijgen ze enkel extra subsidiepunten binnen een beperkte subsidiepot.

De gemeente schuift haar verantwoordelijkheid door. Toegankelijkheid wordt een concurrentiestrijd tussen verenigingen, bepaald door hun financiële ruimte in plaats van door sociaal beleid. Zelfs op het eigen gemeentelijke aanbod wordt geen sociaal tarief meer voorzien.

“Niet voor niets gaf Denk Dilbeek deze meerderheid bij de bespreking van het meerjarenplan het boek ‘armoede uitgelegd aan mensen met geld’ cadeau.”, zegt Jef Vanderoost, fractieleider voor Denk Dilbeek.

Activering? Dit ís activering.

Het bestuur verwijst naar “activering” als motief voor de hervorming. Maar vrijetijdsparticipatie ís sociale activering.

In sportclubs en cultuurhuizen bouwen mensen net sociale netwerken op, oefenen ze taal en versterken ze hun zelfvertrouwen. Financiële drempels verhogen maakt die activering niet sterker, maar moeilijker. Bovendien staat deze beslissing haaks op het eigen meerjarenplan, waarin beloofd wordt financiële drempels te verlagen.

Tegen de richting in

Vanaf 2027 verhoogt Vlaanderen het budget voor cultuur- en vrijetijdsparticipatie met 21%. De boodschap is helder: vrije tijd mag geen luxe zijn.

Dilbeek stapte jarenlang niet in de UiTPAS met het argument dat het eigen systeem sterker was. Vandaag wordt net dat eigen systeem uitgehold, zonder alternatief.

“Waar Vlaanderen inzet op meer toegankelijkheid, kiest Dilbeek voor minder." stelt Niki Mus, gemeenteraadslid voor Denk Dilbeek. "Dit debat gaat niet over een technische aanpassing, maar over de vraag of we drempels verlagen - of verhogen.”

Een ander model is mogelijk

Denk Dilbeek pleit voor méér participatie, niet minder. Met een getrapt systeem waarbij wie het minst heeft de hoogste korting krijgt, maar ook wie net boven een inkomensgrens zit ondersteuning kan krijgen.

Alleen zo maak je het verschil tussen gelijkheid op papier en echte gelijke kansen.

Vrije tijd mag geen luxe worden. Niet in Dilbeek.